ÖZET:

Devletler, uzun yıllar boyunca ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlamak amacıyla uluslararası ticarete büyük önem atfetmişlerdir. Küresel ticaret hacminden daha fazla pay alabilmek adına, uluslararası piyasalarda rekabetçi mallara çeşitli sübvansiyonlar ve teşvikler sağlanmış; dış ticaretin artırılmasına yönelik bu destekler ise genel olarak ihracat teşvikleri başlığı altında toplanmıştır. İhracatçı firmaların üzerindeki ithal vergi yükünün alınarak uluslararası piyasalarda daha rekabetçi ürünler sunmalarını hedefleyen dahilde işleme rejimi, bu teşvik araçları arasında önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye ihracatının önemli bir kısmı da ilgili rejim kapsamında gerçekleştirildiğinden, ihracatçıların karşılaştığı sorunlara çözüm üretmek ve sistemi daha etkin kılmak amacıyla çeşitli alt düzenlemelerle uygulama alanı genişletilmiştir. Şartlı muafiyet ve geri ödeme sistemi olmak üzere iki temel mekanizma üzerine kurulu olan rejim; eşdeğer eşya kullanımı, yurt içi alım ve indirimli teminat gibi farklı uygulamaları içermektedir. Bu çalışmanın temel amacı, eşdeğer eşyanın dahilde işleme rejimi kapsamında kullanım şekillerini, önemini ve uygulamada karşılaşılan sorunları ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, dahilde işleme rejimi ve eşdeğer eşya ile ilgili yerel mevzuat incelenmiş; eşdeğer eşyayı aktif biçimde kullanan sektörlerin uygulama yöntemleri analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, eşdeğer eşya kullanımının ihracatçı firmalar açısından faydalı olduğu ancak mevzuat hükümlerine gereken dikkat ve özenin gösterilmemesi ile gri alanların varlığı nedeniyle rejimin amacına uygun olmayan uygulamalara ve sonradan ithalata konu olan eşyaların denetim sürecinde çeşitli sorunlara yol açabileceği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dahilde İşleme Rejimi, Eşdeğer Eşya, Şartlı Muafiyet Sistemi, Geri Ödeme Sistemi.