ÖZET: Ülkeler, uluslararası ticaret içerisindeki paylarını genişletmek için ekonomilerinde mal ve hizmet akımlarına serbesti sağlayıp, ticarete engel olan kısıtlamaları kaldırarak çeşitli tercihli ticaret rejimleri oluşturmayı amaçlamaktadırlar. Bu amaçla aralarında Tercihli Ticaret Anlaşmaları, Serbest Ticaret Anlaşmaları, Gümrük Birliği, Ortak Pazar, İktisadi Birlik gibi ekonomik entegrasyonlar tesis etmektedirler. Bu ekonomik entegrasyonlar içerisinde en yaygın olarak kullanılan tür ise serbest ticaret anlaşmalarıdır.  Bu kapsamda Türkiye’de halihazırda 23 adet serbest ticaret anlaşması imzalanmış ve halen yürürlükte bulunmaktadır.

Serbest ticaret anlaşmalarında geçerli olan tercihli ticaret rejimi eşyanın menşei kavramı esasına göre yürütülmektedir. İmzalanan her STA’da anlaşma kapsamında tercihli rejimden yararlanma imkânı bulunan eşyalar ile bu eşyaların menşe statüsü kazanmasını sağlayan menşe kuralları bulunmaktadır. Doğrudan nakliyat kuralı da anlaşma kapsamında menşe statüsü kazanmış bir eşyanın, üçüncü ülkeler üzerinden transit geçmek suretiyle ithal edilmesi halinde mevcut olan taraf ülke menşei statüsünü korumaya ve ispat etmeye yönelik olarak düzenlenmiş bir kuraldır.

Anahtar Kelimeler: Tercihli Ticaret Rejimi, Serbest Ticaret Anlaşması, Eşyanın Menşei, Doğrudan Nakliyat Kuralı.